Sezon na kleszcze-porady dla Mam

Kleszcze są pajęczakami, to pasożyty, żywią się one krwią. Na terenie naszego kraju trzy spotykane najczęściej to: kleszcz pospolity, kleszcz łąkowy i pasożytujący na gołębiach obrzeżek gołębi. W Polsce kleszcze mogą przenosić na ludzi kilka chorób, z których wymienię 4 choroby: anaplazmozę ,babeszjozę ,boreliozę i wiosenno – letnie, kleszczowe zapalenie mózgu.

Aktywność kleszczy trwa od marca do listopada, gdy temperatura podnosi się powyżej 7 st. C, z nasileniem zachorowań w miesiącach od V – VII oraz IX – X. Ryzyko ugryzienia jest największe około godziny 8 rano i po 15 po południu.

Kleszcze pospolity i łąkowy występują najczęściej w lasach liściastych, mieszanych, w okolicy gdzie rosną leszczyny, brzozy, dęby, w lasach iglastych z bogatym poszyciem, miejscach wilgotnych, na skrajach łąk, lasów, jezior, na obrzeżach polan, w pobliżu ścieżek, w parkach i ogródkach. Spotykamy je pod liściami drzew, krzewów i traw na wysokości do ok. 1 m.
Najwięcej zachorowań obserwuje się w okolicach Polski północno – wschodniej, na Warmii, Mazurach i Podlasiu, na terenie woj. Zachodniopomorskiego, na Dolnym Śląsku w okolicach Wrocławia, Opola, w Lubuskiem, w lasach Wyżyny Krakowsko – Częstochowskiej.
Obrzeżek gołębi występuje na strychach, pod parapetami okien, na poddaszach, balkonach, może przemieszczać się kanałami wentylacyjnymi i żeruje w nocy. Kleszcze kierują się zapachem, temperaturą i stężeniem wydychanego dwutlenku węgla. Rozmiary kleszczy wahają się od wielkości ziarnka maku, aż do kilkunastu mm. Kleszcz nie od razu wkłuwa się w skórę ale wędrując po niej przez jedną do kilku godzin poszukuje miejsca gdzie występuje cienka warstwa naskórka, dobre ukrwienie i zwiększona wilgotność skóry. Miejscami najczęściej wybieranymi przez kleszcze na ukłucie są zgięcia dużych stawów kończyn, za uszami, na granicy włosów oraz okolica narządów płciowych. Ugryzienie kleszcza nie powoduje bólu, gdyż wpuszcza on do ranki substancję znoszącą ból i hamującą odczyn zapalny w miejscu wkłucia.Zwierzęta domowe np. psy, koty, krowy, owce, kozy czy gołębie mogą przenosić kleszcze. Picie nie przegotowanego mleka od chorych zwierząt, spożywanie masła lub sera produkowanego z takiego mleka może być przyczyną chorób odkleszczowych.

Anaplazmoza - pierwsza z wymienionych chorób jest powodowana przez bakterie G(
Zachorowania na nią w Polsce występują sporadycznie – do 2004 r. stwierdzono 3 przypadki. Cechuje ją przebieg grypopodobny, z temperaturą powyżej 38 st. C, z silnymi bólami głowy i mięśniowo – stawowymi, infekcją górnych dróg oddechowych, kaszlem, biegunką, wymiotami, powiększeniem węzłów chłonnych, wątroby, śledziony, rzadko występuje zapalenie mózgu, czy też wysypka o charakterze krwotocznym w przebiegu zespołu śródnaczyniowego wykrzepiania.
Diagnostyka jest możliwa przez oznaczenie po 3 – 5 dniach metodą Elisa przeciwciał w klasie IgM a po 7 – 10 dniach w klasie IgG, stosuje się też identyfikację materiału genetycznego bakterii metodą PCR, identyfikację bakterii w hodowlach oraz w badanie mikroskopowe. Leczymy ją podając Doxycyklinę.
Babeszjoza – wywoływana przez pierwotniaki, które przedostają się do krwinek czerwonych, powodując ich zniszczenie. Zachorowania u ludzi występują sporadycznie i tylko u osób ze znacznie osłabioną odpornością. Okres wylęgania wynosi od 1 do 8 tygodni. Przebiega z objawami rozbicia, osłabieniem, bólami mięśniowo – stawowymi, nudnościami, bólami brzucha, brakiem apetytu, stanami gorączkowymi, powiększeniem wątroby i śledziony oraz krwiomoczem. U chorych stwierdza się anemię.
Do wykrywania choroby stosuje się metodę Elisa i testy IF pośredniej.

Leczenie prowadzi się preparatami przeciwpierwotniakowymi i klindamycyną .
Borelioza – to najczęstsza, ( 50 zachorowań/ 100 tys. mieszkańców), choroba bakteryjna, przenoszona przez kleszcze. Nasilenie zachorowań następuje w m-cach VI – VII. Rezerwuarem choroby są drobne gryzonie, ale także i duże zwierzęta leśne oraz ptaki, mogą na nią chorować także zwierzęta domowe. W miejscu ugryzienia kleszcza pojawia się rumień lub naciek limfocytarny, rumień powoli rozszerza się na obwód, blednąc w środku, towarzyszy mu swędzenie, niekiedy bolesność. Może to trwać od3 do30 dni. Leczenie w tym okresie jest skuteczne. Przejście zakażenia z I w II stadium cechuje zajęcie nerwów, występują porażenia nerwów, zapalenia opon mózgowych, mózgu, zapalenia stawów, mięśnia sercowego, bóle głowy. W III stadium, niekiedy już po 4 tyg. może wystąpić przewlekłe, wysiękowe zapalenie stawów np. kolanowego, postępujące zapalenie mózgu, rdzenia oraz zanikowe zapalenie skóry kończyn.
Leczenie w pierwszym okresie zaczyna się na podstawie wywiadu i charakterystycznego rumienia. Pozostałe stadia wymagają potwierdzenia testami Elisa i Western blot, zanim włączymy antybiotyk,
 
Chorobą wirusową, na którą posiadamy szczepionkę, jest wiosenno – letnie,kleszczowe zapalenie mózgu , które najczęściej przebiega jako infekcja z objawami grypopodobnymi, takimi jak bóle głowy, gorączka, bóle mięśniowo – stawowe. Przebieg choroby może być niekiedy ciężki i prowadzić do groźnych powikłań, a nawet i zgonu osoby chorej. Szczepionka dostępna na naszym rynku to FSME Immun, podaje się ją w 3 dawkach, wg schematu I dawka , II dawka po 1- 3 miesiącach, III dawka po 5-12 miesiącach. Chroni ona już 2 tygodnie po II dawce przed zachorowaniem. Szczepić zaczynamy zimą. Tereny gdzie najczęściej występują zachorowania na w/w infekcję to obszar północno – wschodniej Polski.

Jak się ubierać do lasu?
Ubranie powinno mieć jasne barwy i zakrywać jak największą powierzchnię skóry. Dobrze jest, aby rękawy i nogawki spodni szczelnie przylegały do skóry. Na głowę zakładamy chustkę lub inny rodzaj nakrycia. Odsłonięte części ciała można spryskać substancjami odstraszającymi tzw. repelentami. Do lasu najlepiej iść w godz. od 10 do 15 kiedy to aktywność kleszczy spada.
Unikajmy miejsc podmokłych, gęstych zarośli, brzegów ścieżek, czy polan. Po powrocie do domu należy sprawdzić dokładnie całe ciało, a zwłaszcza głowę na granicy włosów, uszy, zgięcia dużych stawów okolice pachwin i umyć się gąbką pod prysznicem, aby zmyć kleszcze których z powodu małej wielkości nie zauważyliśmy.
 
Jak usunąć kleszcza?
Kleszcze usuwamy pęsetą. Robimy to tak, aby nie zgnieść kleszcza. Chwytamy go przy skórze i wyciągamy do góry.Można nabyć przyrządy do usuwania kleszczy działające na zasadzie wytwarzania podciśnienia lub lassa. Jednocześnie przypominamy, aby nie smarować niczym kleszcza dlatego że powoduje to jego wymioty i zwiększa ryzyko zarażenia ofiary chorobą. Miejsce po ukąszeniu przemyć 70% spirytusem. Dokładnie umyć ręce.

Co zrobić w przypadku wystąpienia rumienia na skórze?
Trzeba skontaktować się z lekarzem i rozpocząć leczenie.
 
Pozdrawiam Wszystkie Mamy.
Lek. med. J. Krupa, zdrowa-mama.pl